Οι έφηβοι με μεγαλύτερη συναισθηματική νοημοσύνη χρησιμοποιούν την ΑΙ με επιφύλαξη
Η στάση των γονιών και οι συναισθηματικές δεξιότητες των παιδιών επηρεάζουν καθοριστικά την εμπιστοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη.
Οι έφηβοι έχουν διαφορετική σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη σε σύγκριση με τους γονείς τους, τόσο ως προς τη χρήση όσο και ως προς την εμπιστοσύνη. Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Behavioral Sciences δείχνει ότι οι νέοι στρέφονται πιο εύκολα σε συστήματα AI για σχολικές ανάγκες ή ακόμη και για συμβουλές συμπεριφοράς. Αυτή η εξοικείωση δεν συνοδεύεται πάντα από κριτική στάση, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το πώς αντιλαμβάνονται την αξιοπιστία και τα όρια της τεχνολογίας.
Το χάσμα γενεών στη χρήση και την εμπιστοσύνη στο AI
Κεντρικό εύρημα της έρευνας είναι ο ρόλος της συναισθηματικής νοημοσύνης. Έφηβοι που κατανοούν και διαχειρίζονται καλύτερα τα συναισθήματά τους τείνουν να χρησιμοποιούν λιγότερο την τεχνητή νοημοσύνη και να την αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη επιφύλαξη. Αντί να αναζητούν απαντήσεις σε αλγορίθμους, βασίζονται περισσότερο στον εαυτό τους και στους ανθρώπους γύρω τους, δείχνοντας πιο ώριμη συμπεριφορά.
Ο ρόλος της οικογένειας και της συναισθηματικής νοημοσύνης
Όπως αναφέρεται στο PsyPost, η οικογενειακή δυναμική αποδεικνύεται εξίσου καθοριστική. Όταν οι γονείς συνδυάζουν ζεστασιά, διάλογο και σαφή όρια, οι έφηβοι φαίνεται να αναπτύσσουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία. Δεν απορρίπτουν την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά δεν την αποδέχονται άκριτα. Τη βλέπουν ως εργαλείο και όχι ως αυθεντία ή υποκατάστατο ανθρώπινης επαφής.
Στον αντίποδα, τα αυταρχικά οικογενειακά περιβάλλοντα συνδέονται με αυξημένη εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη. Έφηβοι που μεγαλώνουν με αυστηρό έλεγχο και περιορισμένη επικοινωνία είναι πιο πρόθυμοι να μοιραστούν προσωπικά δεδομένα με AI και να ζητήσουν από αυτήν καθοδήγηση. Η έλλειψη συναισθηματικής στήριξης στο σπίτι φαίνεται να τους ωθεί σε ψηφιακές εναλλακτικές.
Η μελέτη υποστηρίζει την άποψη ότι οι σταθερές οικογενειακές σχέσεις λειτουργούν ως προστατευτικό πλαίσιο στον ψηφιακό κόσμο. Όταν οι έφηβοι νιώθουν συναισθηματικά ασφαλείς, εξερευνούν την τεχνολογία με μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων. Δεν χρειάζονται την τεχνητή νοημοσύνη για επιβεβαίωση ή συναισθηματική υποστήριξη.
Μέσα από τη σύγκριση γονέων και παιδιών αναδεικνύεται και ένα σαφές χάσμα αντίληψης. Οι έφηβοι εμπιστεύονται περισσότερο την ασφάλεια των δεδομένων τους και πιστεύουν συχνότερα ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δώσει καλύτερες συμβουλές από ανθρώπους του περιβάλλοντός τους. Οι γονείς εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, γεγονός που δείχνει διαφορετικές εμπειρίες και προσδοκίες από την τεχνολογία.
Οι ερευνητές εντόπισαν δύο βασικά πρότυπα χρήσης στους εφήβους. Από τη μία πλευρά υπάρχουν όσοι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη με μέτρο και σκεπτικισμό, έχοντας ισχυρή συναισθηματική βάση. Από την άλλη, μια ομάδα πιο ευάλωτη δείχνει αυξημένη εμπιστοσύνη και εξάρτηση, συχνά σε συνδυασμό με χαμηλότερη συναισθηματική υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον.
Γιατί η λύση δεν είναι η απαγόρευση της τεχνολογίας
Τα συμπεράσματα της μελέτης υπογραμμίζουν ότι το ζητούμενο δεν είναι ο περιορισμός της τεχνολογίας, αλλά η ενίσχυση των ανθρώπινων σχέσεων. Η καλλιέργεια συναισθηματικών δεξιοτήτων και ο ανοιχτός διάλογος στην οικογένεια μπορούν να λειτουργήσουν ως ασπίδα απέναντι στην άκριτη αποδοχή της τεχνητής νοημοσύνης, βοηθώντας τους εφήβους να τη χρησιμοποιούν χωρίς να εξαρτώνται από αυτήν.
